Jak zbudować drugi mózg krok po kroku. Od pustego folderu do pierwszego pytania

Seria o drugim mózgu, odcinek 3 z 4: budowa krok po kroku

🎧 Posłuchaj podcastu o tym artykule

---

Drugi odcinek tej serii zakończyłem ćwiczeniem, w którym zapisujesz na kartce zasady dla modelu językowego prowadzącego Twoje notatki. W tym odcinku na podstawie tej kartki zbudujemy działający system. Zaczniemy od pustego folderu, a skończymy na pierwszym pytaniu, z którym system poradzi sobie lepiej niż wyszukiwarka plików. Odpowiedź na to pytanie sprawdzisz potem w źródle.

Po wykonaniu pięciu kroków z tego odcinka będziesz mieć mały drugi mózg, a w nim pierwsze strony opracowane na podstawie kilku Twoich dokumentów. To początek, a nie gotowy system. Plik zasad rozrasta się w miarę pracy: co tydzień dopisujesz do niego reguły, których dziś nie da się przewidzieć. Andrej Karpathy, którego wzorzec opisałem w poprzednim odcinku, sam zaznacza, że jego notatka „LLM Wiki” przedstawia ogólną ideę, a szczegóły ustala się w trakcie pracy z własnym agentem. Pokażę tu jedną z możliwych dróg od tej idei do pierwszych stron wiki.

Przykłady biorę z tych samych trzech dziedzin co poprzednio: z pracy kancelarii prawnej, z wdrożenia systemu w firmie i ze sprzedaży.

Nie masz kartki z poprzedniego odcinka?

Napisz skróconą wersję kartki, odpowiadając na trzy pytania. Jakie rodzaje notatek prowadzisz, na przykład notatki o sprawach i wyrokach, o decyzjach podjętych przy wdrożeniu albo karty klientów? Których materiałów model nie może zmieniać? Które notatki piszesz wyłącznie samodzielnie, bo zawierają Twoją tezę albo ocenę? Resztę zasad uzupełnisz w kroku 2.

Co będzie potrzebne

Wystarczą trzy rzeczy:

• Folder ze zwykłymi plikami tekstowymi. Strony mają postać plików Markdown, czyli tekstu z prostymi oznaczeniami nagłówków i odnośników. Pliki zostają na Twoim dysku, a nie u dostawcy programu: otworzysz je w dowolnym edytorze, a przy zmianie programu przeniesiesz bez strat.
• Program do czytania notatek. W przykładach używam Obsidiana. Pokazuje strony razem z odnośnikami i rysuje graf powiązań między stronami. Do użytku prywatnego i zawodowego jest bezpłatny i nie wymaga zakładania konta, a płatne są tylko dodatki, na przykład synchronizacja między urządzeniami. Obsidiana możesz zastąpić innym programem, który czyta pliki Markdown.
• Agent, który czyta i zapisuje pliki na Twoim komputerze. W przykładach używam Claude Code. Karpathy wymienia kilka takich narzędzi, między innymi Codex i OpenCode, a instrukcja z tego odcinka nie zależy od żadnego z nich. Zwykły czat w przeglądarce tu nie wystarczy, bo nie zapisuje plików w Twoim folderze. Claude Code nie wymaga pracy w wierszu poleceń: działa także w zakładce Code aplikacji Claude na komputer. Tam wskazujesz folder, w którym agent ma pracować. Potrzebny jest płatny abonament, bo bezpłatne konto nie obejmuje Claude Code. Najtańszy z abonamentów, Pro, kosztuje 20 dolarów miesięcznie, a przy płatności za cały rok z góry 17 dolarów miesięcznie. Obie ceny są podane bez podatku (stan cennika na 3 listopada 2026 roku).

Tak wygląda wybór folderu w aplikacji Claude na komputer:

Zanim zaczniesz. Pierwszy system zbuduj z materiałów, które nie są poufne. Powód opisałem w ramce „Na co uważać” w poprzednim odcinku: akta sprawy, dokumentacja klienta i transkrypcje rozmów zawierają cudze informacje, często także dane osobowe. Do nauki wystarczą materiały publiczne albo Twoje własne. W kancelarii sięgnij po orzeczenia z publicznej bazy zamiast akt sprawy, przy wdrożeniu po własne notatki z lektury dokumentacji zamiast dokumentów klienta, a w sprzedaży po publiczne raporty o branży zamiast transkrypcji spotkań.

Krok 1: folder z trzema warstwami

Z poprzedniego odcinka znasz trzy warstwy wzorca Karpathy’ego: źródła, których nikt nie zmienia, wiki prowadzoną przez model i plik zasad, który piszesz Ty. W tym kroku każda warstwa dostaje własne miejsce w folderze. Karpathy dodaje do nich dwa pliki pomocnicze: spis wszystkich stron, od którego model zaczyna szukanie, i dziennik, w którym model zapisuje, co i kiedy zmienił. Ja dokładam jeszcze folder na notatki z Twoją tezą, bo w poprzednim odcinku ustaliliśmy, że tych notatek nie powierzasz modelowi.

Ręcznie zakładasz tylko folder główny i dwa podfoldery: Źródła i Moje. Plik zasad przygotujesz w kroku 2, przepisując do niego swoją kartkę. Folder Wiki, spis stron i dziennik założy agent, ale dopiero wtedy, gdy w kroku 2 zatwierdzisz zaproponowane przez niego rodzaje stron.

Krok 2: kartka zasad staje się plikiem zasad

Claude Code na początku każdej rozmowy wczytuje plik CLAUDE.md z folderu, w którym pracuje, i traktuje jego treść jako zasady. Inne narzędzia szukają takiego pliku pod inną nazwą, na przykład Codex czyta plik AGENTS.md. Utwórz w folderze głównym plik zasad o nazwie, której szuka Twój agent (w Claude Code to CLAUDE.md), i przepisz do niego swoją kartkę. Po zapisaniu otwórz plik jeszcze raz i sprawdź, czy nagłówki zaczynają się od znaku #, a punkty listy od znaku -. Kiedy nagrywałem, jak wykonuję kolejne kroki tej instrukcji, Notatnik w Windows zapisał plik tak, że przed każdym nagłówkiem i punktem listy stał ukośnik wsteczny, a między wierszami pojawiły się puste wiersze. Agent pracował mimo to, ale w Obsidianie takie nagłówki wyglądają jak zwykły tekst. Najprościej utworzyć plik zasad w Obsidianie jako nową notatkę o nazwie CLAUDE, bo Obsidian sam doda rozszerzenie .md.

Kartka z poprzedniego odcinka opisywała Twój sposób pracy. Agent potrzebuje jeszcze kilku reguł, bez których szybko zrobi bałagan. Część z nich odkryłem dopiero podczas próby, którą przed napisaniem tego odcinka przeprowadziłem w pustym folderze. Poniższy wzór łączy punkty kartki z tymi regułami. Skopiuj go i uzupełnij miejsca w nawiasach kwadratowych.

Wzór pliku zasad do skopiowania

# Zasady mojego drugiego mózgu

Pracuję w dziedzinie: [Twoja dziedzina].

## Foldery
- Źródła/: materiały, których nigdy nie zmieniasz, nie przenosisz i nie usuwasz.
- Wiki/: strony, które prowadzisz.
- Moje/: moje notatki z tezami i ocenami. Możesz je czytać, ale nic w nich nie piszesz.
- Spis.md: lista wszystkich stron wiki, przy każdej jedno zdanie opisu.
- Dziennik.md: zapis każdej zmiany z datą, dopisywany na końcu pliku.

## Rodzaje stron
- [rodzaj 1]: [jak nazywać plik]
- [rodzaj 2]: [jak nazywać plik]
- [rodzaj 3]: [jak nazywać plik]
- Odpowiedź: zapisana odpowiedź na moje pytanie, które przytaczasz w pierwszym akapicie.

## Każda strona
- Każde twierdzenie ma odnośnik do źródła w postaci `[[Źródła/nazwa-pliku]]`.
- Twierdzenie, którego nie ma w żadnym źródle, oznaczasz słowem „wniosek”.
- Na końcu strony jest sekcja „Czego nie wiadomo”.

## Zmiany
- Gdy zapada nowa decyzja, nie kasujesz starej: oznaczasz ją jako zastąpioną i podajesz, która decyzja ją zastąpiła.
- Sprzeczność między źródłami zaznaczasz na wszystkich stronach, których dotyczy.

## Trzy czynności
- Nowe źródło: przeczytaj je, pokaż mi najważniejsze ustalenia, uzupełnij albo załóż strony, zaktualizuj spis i dziennik.
- Pytanie: zacznij od spisu, odpowiedz z odnośnikami do stron i źródeł, powiedz, czego nie wiesz.
- Przegląd: wypisz sprzeczności, strony bez odnośników i twierdzenia bez źródła. Niczego nie poprawiaj, dopóki nie zatwierdzę listy.

Plik zasad nie gwarantuje, że agent zawsze zastosuje się do zapisanych w nim zasad. Dokumentacja Claude Code wyjaśnia, że agent traktuje treść tego pliku jak wskazówki, które bierze pod uwagę, a nie jak ustawienia, których musi bezwzględnie przestrzegać, i że im zasady są krótsze i konkretniejsze, tym konsekwentniej ich przestrzega. Dlatego wzór składa się z krótkich zdań.

Czas na pierwsze polecenie dla agenta. Kluczowy jest w nim ostatni wiersz, bo zabrania agentowi tworzenia czegokolwiek, zanim zdecydujesz, jakie rodzaje stron założyć:

Przeczytaj plik CLAUDE.md w tym folderze. Pracuję w dziedzinie: [Twoja dziedzina].
Zaproponuj, jakie rodzaje stron powinna mieć ta wiki, podaj po jednym przykładzie każdego rodzaju i wskaż, czego brakuje w moich zasadach.
Niczego jeszcze nie twórz. Najpierw pokaż propozycję, omówimy ją, a potem zdecyduję, które rodzaje stron zakładamy.

W mojej próbie agent po tym poleceniu nie utworzył ani jednego pliku, za to zaproponował dziesięć rodzajów stron i wskazał kilkanaście luk w zasadach. Przy kolejnych powtórzeniach liczby były inne, na przykład dziewięć rodzajów i czternaście luk, bo agent za każdym razem układa propozycję od nowa. Tyle rodzajów stron to na początek za dużo. Wybierz trzy, których będziesz najczęściej potrzebować, a pozostałe dopisz wtedy, gdy przydadzą się przy kolejnych źródłach. W mojej próbie agent opracował cztery źródła i do wszystkich wystarczyły mu trzy rodzaje stron. Czwarty rodzaj stron, na zapisane odpowiedzi, okazał się potrzebny dopiero przy pierwszym pytaniu. Umieściłem go we wzorze od razu, żeby w kroku 4 nie trzeba było go dopisywać.

Agent może też zadać kilka pytań z odpowiedziami do wyboru i przy każdym pytaniu oznaczyć jedną odpowiedź jako zalecaną. Podczas nagrania wybrałem zalecaną odpowiedź, a agent zastąpił w pliku zasad cztery rodzaje stron dziewięcioma i przy tej zamianie usunął rodzaj przeznaczony na zapisane odpowiedzi. Agent przywrócił go dopiero przy pierwszym pytaniu. Dlatego po każdej zmianie zasad zaproponowanej przez agenta otwórz plik zasad i przeczytaj, co w nim stoi.

Tak wyglądał koniec odpowiedzi przy jednym z kolejnych powtórzeń:

Gdy wybierzesz trzy rodzaje stron, wpisz je do pliku zasad i napisz agentowi: „Załóż strukturę zgodnie z zasadami”. Agent utworzy folder Wiki, spis stron i dziennik. Sprawdź wtedy także nazwy folderów. Podczas nagrania założyłem w kroku 1 folder Żródła z literówką. Agent założył obok drugi folder, Źródła, i napisał, że struktura jest gotowa, ale o folderze z literówką nie wspomniał.

Krok 3: pierwsze źródło, tylko jedno

Zanim agent zmieni w folderze cokolwiek więcej, zrób kopię całego folderu. Wystarczy skopiować go w inne miejsce na dysku. Dzięki kopii każdą zmianę da się cofnąć, a w pierwszych dniach pracy ta możliwość na pewno się przyda.

Karpathy pisze, że sam woli dodawać źródła pojedynczo i na bieżąco pilnować, co robi model. Sam czyta streszczenia, sprawdza zmiany i podpowiada modelowi, na co ma zwrócić uwagę. Tę radę uważam za najważniejszą w całym odcinku. Stosuj ją przede wszystkim na początku pracy z systemem. Nie wrzucaj do folderu pięćdziesięciu plików naraz. Dodaj jedno źródło, wydaj jedno polecenie i przeczytaj wszystko, co powstało.

Dziedzina	Pierwsze źródło	Co ma powstać	Co sprawdzasz
kancelaria prawna	jeden wyrok z publicznej bazy orzeczeń	strona zagadnienia i strona wyroku	czy streszczenie mówi to samo co wyrok i czy podaje sygnaturę
wdrożenie systemu	notatka z lektury dokumentacji albo własny opis jednego procesu	strona modułu i strona pierwszej decyzji z uzasadnieniem	czy uzasadnienie pochodzi ze źródła, a nie od modelu
sprzedaż	własna notatka o branży albo publiczny raport	strona branży i strona typowych zastrzeżeń klientów	czy zastrzeżenia są w źródle, czy model je dopowiedział

Skopiuj plik źródła do folderu Źródła, a oryginał zostaw poza folderem drugiego mózgu. Potem wydaj polecenie opracowania źródła:

Opracuj nowe źródło Źródła/[nazwa pliku] zgodnie z zasadami. Zanim zapiszesz strony, pokaż mi najważniejsze ustalenia.

Gdy agent opracuje pierwsze źródło, sprawdź trzy rzeczy:

1. Plik źródła się nie zmienił. Otwórz go i porównaj z oryginałem, który trzymasz poza folderem drugiego mózgu.
2. Każda nowa strona ma odnośnik do źródła, a twierdzenia, których w źródle nie ma, mają oznaczenie „wniosek”.
3. Spis stron i dziennik zostały uzupełnione.

Tak w Obsidianie wygląda strona wiki z odnośnikami do źródła, a obok niej graf powiązań:

Nie zdziw się, że stron przybywa szybciej niż źródeł. W próbie z czterech krótkich dokumentów, liczących razem 333 słowa, powstało jedenaście stron, bo model zakłada osobne strony o decyzjach, modułach i otwartych kwestiach. Na każdej z nich dopisuje też, czego jeszcze nie wiadomo.

Z tą radą wiąże się zasada, której pilnuję zawsze: nie wierz meldunkowi „gotowe”, tylko otwórz pliki. Agent pisze „gotowe” tym samym tonem zarówno wtedy, gdy zadanie się udało, jak i wtedy, gdy się nie udało. Nieraz przekonałem się o tym w swojej pracy. Jednym ze źródeł w mojej próbie była krótka wiadomość, która dotyczyła dwóch spraw: godzin księgowania faktur i nowego progu kwotowego. Model uznał pierwszą sprawę za rozstrzygniętą, a drugą za wciąż otwartą. Obie oceny oznaczył jako własne wnioski. Właśnie takie miejsca, w których model sam coś rozstrzyga, musisz przeczytać osobiście. Meldunek „gotowe” niczego o nich nie mówi.

Krok 4: trzy kolejne źródła i pierwsze pytanie

Dodaj trzy następne źródła, każde osobnym poleceniem, i po każdym przeprowadź tę samą kontrolę. Przy czterech źródłach widać już różnicę między systemem a wyszukiwaniem w plikach. Wyszukiwarka znajduje słowo, a system odpowiada na pytanie, które wymaga połączenia informacji z kilku źródeł.

Dziedzina	Pierwsze pytanie do systemu
kancelaria prawna	„Czym różnią się dodane wyroki w ocenie [zagadnienia] i który z nich jest najnowszy?”
wdrożenie systemu	„Dlaczego przyjęliśmy dwa poziomy akceptacji faktur, kto to zatwierdził i jaki próg obowiązuje dzisiaj?”
sprzedaż	„Które zastrzeżenia klientów powtarzają się w więcej niż jednym źródle?”

Dobra odpowiedź spełnia dwa warunki. Po pierwsze, przy każdej części wskazuje strony i źródła, z których ta część pochodzi. Po drugie, mówi wprost, czego system nie wie.

Porównaj dwa sposoby szukania odpowiedzi: kluczową frazę pytania wpisz do wyszukiwarki plików w systemie operacyjnym, a całe pytanie zadaj agentowi. Potem sprawdź odpowiedź agenta w źródłach. W mojej próbie wyszukiwarka plików znalazła frazę „dwa poziomy” w jednym dokumencie z czterech, w notatce z warsztatu. Był w niej powód decyzji, ale nie było informacji o tym, kto ją zatwierdził, ani późniejszej prośby o zmianę progu kwotowego, zapisanej w innym dokumencie. Agent połączył informacje z trzech dokumentów, a na dodatkowe pytanie, kto akceptuje faktury pod nieobecność dyrektorki finansowej, odpowiedział: „Tego nie wiadomo”. Ta odpowiedź była trafna, bo żadne źródło nie wskazywało osoby, która zastępuje dyrektorkę.

Muszę tu dodać zastrzeżenie: źródła do tej próby napisałem sam, z myślą o tym pytaniu, a cztery krótkie dokumenty człowiek przeczyta w kilka minut. Przykład pokazuje mechanizm, a nie to, jak duża jest przewaga agenta nad wyszukiwarką. Przy czterech źródłach przewaga bywa niewielka i rośnie z każdym kolejnym. To moja obserwacja, a nie wynik pomiaru.

Odpowiedź wartą zachowania zapisz jako nową stronę. Karpathy radzi zapisywać dobre odpowiedzi w wiki, bo wtedy praca włożona w ich przygotowanie nie znika razem z rozmową. Wystarczy polecenie: „Zapisz tę odpowiedź jako stronę rodzaju Odpowiedź”. Przy kolejnym podobnym pytaniu model zacznie od tej strony, zamiast składać odpowiedź od nowa.

Krok 5: pierwszy przegląd i pierwsza poprawka zasad

Gdy agent opracuje cztery źródła, czas na przegląd. Wydaj polecenie przeglądu:

Zrób przegląd wiki zgodnie z zasadami i wypisz sprzeczności, strony bez odnośników oraz twierdzenia bez źródła.
Niczego nie poprawiaj. Pokaż listę, a ja zdecyduję, co zmienić.

W próbie przed przeglądem celowo dodałem stronę z trzema usterkami: zawierała twierdzenie bez źródła, nie miała odnośników i nie była wpisana do spisu. Chciałem sprawdzić, czy przegląd ją znajdzie, i przegląd tę stronę wskazał. Wykrył też błąd samego modelu: jedna ze stron mówiła o „rozstrzygnięciach z maja 2026”, choć pierwsze z nich zapadło 16 kwietnia. Model podał dwa rozstrzygnięcia z różnych dni pod wspólną datą i nie zaznaczył, że tę datę sam wywnioskował.

Tu dochodzimy do rzeczy, o której poradniki zwykle milczą: każdy błąd modelu wskazuje regułę, którą warto dopisać do pliku zasad. Poprawione zdanie naprawia jedną stronę, a dopisana reguła chroni wszystkie następne. Właśnie z tego błędu wzięła się reguła o oznaczaniu wniosków, którą umieściłem we wzorze. Pamiętaj tylko, że reguła działa od chwili dopisania. Strony napisane wcześniej trzeba przejrzeć osobno, na co model w próbie sam zresztą zwrócił uwagę.

Tak może wyglądać dopisywanie reguł w każdej z trzech dziedzin. Pierwszy przykład pochodzi z mojej próby, a dwa pozostałe ilustrują, jak sformułować regułę:

• Wdrożenie systemu. Strona łączy decyzje z różnych dni pod jedną datą. Reguła: „Twierdzenie, którego nie ma w żadnym źródle, oznaczasz słowem »wniosek«”.
• Kancelaria prawna. Strona zagadnienia podaje sygnaturę, której nie ma w dodanym wyroku. Reguła: „Sygnaturę i datę orzeczenia przepisujesz wyłącznie ze źródła”.
• Sprzedaż. Karta klienta wymienia zastrzeżenie, którego klient nie zgłosił. Reguła: „Zastrzeżenie klienta zapisujesz razem z cytatem ze źródła”.

U mnie po każdym tygodniu takiej pracy plik zasad jest dłuższy, a poprawek potrzeba mniej. To jednak obserwacja z mojego systemu, a nie zmierzona prawidłowość.

Najczęstsze potknięcia

Zbyt wiele źródeł naraz. Pięćdziesiąt plików wrzuconych jednego dnia daje dziesiątki stron, których nikt nie przeczyta, a błędy w nich zostają na długo.

Notatki z własną tezą oddane modelowi. Model streszcza i porządkuje materiał, ale ocenę i wniosek formułujesz Ty. W poprzednim odcinku ustaliliśmy, że własne notatki trzymasz osobno od stron prowadzonych przez model. Bez tego podziału oceny i wnioski napisze za Ciebie model, a system zapamięta materiał, ale nie pomoże Ci go zrozumieć.

Brak kopii przed pierwszymi zmianami. Bez kopii nie da się cofnąć zmiany, która okazała się błędna.

Poprawki ręczne bez nowej reguły. Jeśli tylko poprawiasz stronę i nie dopisujesz reguły, ten sam błąd wróci przy następnym źródle.

Poufne materiały na początek. Pierwszy system buduj z materiałów publicznych albo własnych, a poufne dodawaj dopiero wtedy, gdy pozwalają na to umowa z klientem i warunki korzystania z agenta.

Ćwiczenie na tydzień: pięć źródeł w pięć dni

1. Codziennie jedno źródło. Wybierz pięć materiałów, nad którymi naprawdę pracujesz, o ile nie są poufne, i dodawaj po jednym dziennie.
2. Codziennie jedno pytanie. Zadaj systemowi pytanie, które rzeczywiście Cię zajmuje, i sprawdź odpowiedź w źródle.
3. W piątek jedna reguła. Przejrzyj błędy z całego tygodnia i dopisz do pliku zasad przynajmniej jedną regułę.

Po tygodniu będziesz mieć kilka sprawdzonych odpowiedzi i plik zasad, który opisuje już Twój sposób pracy. Z tymi odpowiedziami i plikiem zasad warto przejść do następnego odcinka.

Co dalej

W czwartym odcinku pokażę, jak używać drugiego mózgu na co dzień: jak dodawać źródła, zadawać pytania i robić przeglądy w tygodniowym rytmie, żeby system nie zarósł nieaktualnymi stronami. Nagrałem, jak wykonuję pięć kroków z tego odcinka, i zmierzyłem czas. Wykonanie wszystkich kroków na czterech krótkich dokumentach zajęło mi około 40 minut. W tym czasie nie mieści się instalacja programów ani pisanie kartki z zasadami, bo kartkę miałem gotową. Przy pierwszym podejściu, razem z instalacją programów i uważnym czytaniem stron, warto zarezerwować jedno popołudnie. Pierwszego podejścia nie mierzyłem, więc jedno popołudnie to tylko mój szacunek.

Jeśli wolisz zbudować taki system w zespole albo z czyjąś pomocą, na stronie JT CONSULTING opisałem usługę, w ramach której przeprowadzam wdrożenia drugiego mózgu. Kolejne odcinki serii wyślę w newsletterze. Zapisz się na newsletter, żeby ich nie przegapić.

Źródła

• Andrej Karpathy, „LLM Wiki”, 4 kwietnia 2026.
• Poprzednie odcinki serii: Zettelkasten krok po kroku i Notatki, które porządkuje AI.
• Anthropic, dokumentacja i cennik Claude Code, stan na 3 listopada 2026.
• Obsidian, cennik i warunki licencji, stan na 3 listopada 2026.

---

Ten tekst powstał z użyciem narzędzi sztucznej inteligencji, bo tak pracuję na co dzień i takiej pracy uczę innych. Każde twierdzenie w nim sprawdziłem i odpowiadam za nie osobiście. Zanim napisałem tę instrukcję, wykonałem wszystkie jej kroki w pustym folderze z fikcyjnymi dokumentami, a wnioski z tej próby uwzględniłem w tekście.

Juliusz Tomeczek, AI for Everyone